Trong sáu nhóm nguyên nhân, đây là nhóm ít được viết tới nhất. Nó cũng là nhóm mà lời khuyên thông thường về nghỉ ngơi và cân bằng gần như không có tác dụng.
Xung đột về giá trị là gì
- Công việc đòi hỏi làm điều mình không đồng ý.
- Phải nói điều mình không tin.
- Phải bỏ qua thứ mình cho là quan trọng.
- Tổ chức nói một đằng làm một nẻo.
- Phải hành động ngược với điều mình tin là đúng.
Mục thứ tư là dạng phổ biến nhất và nó tạo ra sự hoài nghi rất khó gỡ.
Vì sao nó gây kiệt sức sâu hơn
- Chạm tới phần con người chứ không chỉ phần công việc.
- Không tách được khi về nhà.
- Không hoá giải được bằng nghỉ ngơi.
- Giảm khối lượng cũng không giúp.
- Càng làm nhiều càng nặng.
Mục cuối là nghịch lý riêng của nhóm này vì mọi nỗ lực đều làm mâu thuẫn lớn thêm.
Các dạng thường gặp
- Phải ưu tiên chỉ tiêu hơn chất lượng.
- Phải làm điều bất lợi cho người mình phục vụ.
- Phải giữ im lặng về điều mình thấy sai.
- Phải trình bày điều không đúng thực tế.
- Thấy người khác bị đối xử không công bằng.
- Không được làm phần công việc mình cho là quan trọng nhất.
Mục cuối là dạng âm thầm nhất vì không có gì sai rõ ràng mà ý nghĩa vẫn mất đi.
Trong các nghề chăm sóc
- Muốn làm tốt cho từng người.
- Nhưng chỉ có đủ thời gian cho số lượng.
- Biết điều gì là đúng mà không làm được.
- Là mâu thuẫn tiêu hao rất nhanh.
- Càng tận tâm càng khó chịu đựng.
Mục cuối là bi kịch riêng của các nghề này vì phẩm chất làm họ giỏi cũng là thứ làm họ kiệt sức.
Vì sao khó nói ra
- Có thể bị coi là không hợp tác.
- Có thể bị coi là không chuyên nghiệp.
- Liên quan tới đánh giá về tổ chức.
- Không phải chuyện khối lượng công việc.
- Sợ ảnh hưởng tới vị trí của mình.
Mục thứ ba là lý do chính vì nó vượt ra ngoài phạm vi các cuộc trao đổi thông thường.
Dấu hiệu nhận ra nhóm này
- Không thấy ý nghĩa trong việc mình làm.
- Hoài nghi về giá trị của công việc.
- Cảm giác mình đang góp phần vào điều sai.
- Khó chịu khi nghĩ tới công việc dù không mệt.
- Nghỉ ngơi không làm thay đổi cảm giác đó.
Mục cuối là phép thử khá rõ và nó phân biệt nhóm này với các nhóm khác.
Bước đầu: gọi tên vấn đề
- Nhận ra đây không phải vấn đề khối lượng.
- Viết ra điều gì đang mâu thuẫn.
- Cụ thể hoá thay vì để mơ hồ.
- Phân biệt điều thay đổi được và không.
- Việc gọi tên đã giảm bớt phần bối rối.
Mục cuối là lợi ích ngay lập tức vì một mâu thuẫn không gọi tên được thì dễ bị hiểu thành lỗi của mình.
Tìm phần vẫn phù hợp
- Không phải mọi phần công việc đều mâu thuẫn.
- Tìm phần mình vẫn thấy có ý nghĩa.
- Dành thời gian cho phần đó nếu được.
- Ghi nhận các việc làm tốt.
- Giữ liên hệ với lý do ban đầu chọn nghề.
Mục cuối là neo quan trọng vì nó nhắc lại điều đã có trước khi hoàn cảnh hiện tại xuất hiện.
Nói chuyện với người cùng cảnh
- Đồng nghiệp thường cũng thấy như vậy.
- Biết mình không đơn độc giúp nhiều.
- Chia sẻ cách xoay xở.
- Nhưng tránh biến thành than vãn liên tục.
- Than vãn kéo dài làm nặng thêm.
Hai mục cuối là cân bằng cần giữ vì sự chia sẻ có ích còn sự than vãn vòng tròn thì không.
Những gì có thể nêu ra
- Nêu qua góc độ chất lượng công việc.
- Nêu qua góc độ rủi ro cho tổ chức.
- Đưa ra đề nghị cụ thể.
- Chọn thời điểm phù hợp.
- Cân nhắc mức độ an toàn của môi trường.
Mục đầu tiên là cách trình bày dễ được nghe hơn vì nó nói về kết quả chứ không về giá trị cá nhân.
Khi mâu thuẫn không hoá giải được
- Một số mâu thuẫn thuộc về bản chất công việc.
- Hoặc bản chất tổ chức.
- Cá nhân khó thay đổi.
- Cần cân nhắc các lựa chọn dài hạn.
- Nhưng không quyết định khi đang kiệt sức.
- Khôi phục nguồn lực trước.
Hai mục cuối là trình tự quan trọng vì đây là nhóm dễ dẫn tới quyết định vội nhất.
Về việc cân nhắc lựa chọn dài hạn
- Cân nhắc khi đầu óc đã tỉnh táo hơn.
- Bàn với người tin cậy.
- Xem xét các phương án khác nhau.
- Chuẩn bị trước khi thay đổi.
- Không cần quyết định ngay.
Mục cuối làm giảm áp lực vì việc giữ một lựa chọn để ngỏ tự nó đã dễ thở hơn.
Điều đáng nhớ nhất
- Xung đột giá trị không hoá giải được bằng nghỉ ngơi.
- Càng tận tâm càng khó chịu đựng.
- Gọi tên vấn đề là bước đầu tiên.
- Tìm phần công việc vẫn phù hợp với mình.
- Không quyết định lớn khi đang kiệt sức.
Mục thứ nhất là điều đáng biết sớm vì nó giải thích vì sao các lời khuyên thông thường không giúp được nhóm này.
Câu hỏi thường gặp
Xung đột về giá trị là gì?
Là tình huống công việc đòi hỏi làm những điều mình không đồng ý, hoặc tổ chức nói một đằng làm một nẻo, khiến người làm phải hành động ngược với những gì họ tin là đúng.
Vì sao nó gây kiệt sức sâu hơn?
Vì nó chạm tới phần con người chứ không chỉ phần công việc. Các biện pháp thông thường như giảm khối lượng hay nghỉ phép không hoá giải được mâu thuẫn này.
Vì sao nó khó nói ra?
Vì nói ra có thể bị coi là không hợp tác hoặc không chuyên nghiệp, và vì nó liên quan tới đánh giá về tổ chức chứ không chỉ về khối lượng công việc của mình.
Có thể làm gì khi rơi vào tình huống này?
Nên gọi tên vấn đề rõ ràng, tìm những phần công việc vẫn phù hợp với giá trị của mình, nói chuyện với người cùng cảnh, và cân nhắc các lựa chọn dài hạn một cách bình tĩnh.