Tự đánh giá và quyết định nên làm gì tiếp

Nhận ra là bước đầu tiên nhưng nó cũng dễ dẫn tới bế tắc, vì người ta nhìn thấy vấn đề rồi không biết bắt đầu từ đâu. Có một thứ tự khá rõ cho phần này.

Các câu hỏi tự đánh giá

• Nghỉ ngơi có làm mình khá hơn không.
• Cảm giác khá hơn giữ được bao lâu.
• Mình có còn hứng thú với công việc không.
• Mình có thấy mình làm việc kém đi không.
• Có triệu chứng cơ thể nào kéo dài không.
• Người thân đã nhận xét gì chưa.

Hai câu đầu là phép thử nhanh nhất và chúng phân biệt khá tốt với mệt mỏi thông thường.

Đánh giá mức độ

• Còn làm được công việc nhưng thấy nặng nề.
• Hiệu quả giảm rõ.
• Có triệu chứng cơ thể.
• Không còn làm nổi các việc thường ngày.
• Ảnh hưởng tới quan hệ và đời sống.
• Mức độ quyết định các bước tiếp theo.

Mục thứ tư là ranh giới quan trọng vì từ đó trở đi thì việc tự điều chỉnh thường không đủ.

Bước một: đi khám

• Loại trừ các nguyên nhân thực thể.
• Nhiều tình trạng khác gây mệt kéo dài.
• Một số cần điều trị cụ thể.
• Nói cả về hoàn cảnh công việc.
• Mang theo bản ghi triệu chứng.

Mục thứ ba là lý do bước này không thể bỏ qua dù mình khá chắc về nguyên nhân.

Bước hai: ghi lại trong hai tuần

• Giờ làm việc thật.
• Giờ ngủ.
• Mức năng lượng mỗi ngày.
• Các triệu chứng.
• Tâm trạng.
• Thời gian cho bản thân.

Mục đầu tiên hay gây bất ngờ vì con số thật thường cao hơn ước lượng khá nhiều.

Vì sao ghi chép quan trọng

• Đưa ra dữ liệu thay vì cảm nhận.
• Cho thấy quy luật.
• Dùng được khi nói với bác sĩ.
• Dùng được khi nói với cấp trên.
• Là mốc để so sánh về sau.

Mục thứ tư là công dụng thực tế vì một con số cụ thể thuyết phục hơn lời than phiền chung.

Bước ba: nói với một người

• Giữ trong lòng làm mọi thứ nặng hơn.
• Chọn một người tin cậy.
• Nói cụ thể về tình trạng.
• Không cần kể với nhiều người.
• Nói ra cũng giúp nhìn rõ hơn.

Mục cuối là lợi ích ít ai nghĩ tới nhưng việc diễn đạt thành lời làm vấn đề rõ hơn nhiều.

Bước bốn: khôi phục các nền tảng

• Giấc ngủ.
• Ăn uống đúng bữa.
• Vận động nhẹ.
• Một khoảng thời gian không làm việc.
• Gặp lại người thân bạn bè.
• Khôi phục một sở thích cũ.

Các mục này không chữa được nguyên nhân nhưng chúng dựng lại nguồn lực để xử lý nguyên nhân.

Bước năm: nhìn vào nguyên nhân

• Khối lượng công việc.
• Mức độ quyền quyết định.
• Sự ghi nhận.
• Ranh giới giữa việc và nghỉ.
• Xung đột về giá trị.
• Hoàn cảnh ngoài công việc.

Mục thứ hai đáng được xem xét kỹ vì nó là yếu tố mạnh mà nhiều người không nghĩ tới.

Về việc điều chỉnh công việc

• Phần lớn trường hợp cần điều chỉnh chứ không cần thay đổi lớn.
• Giảm khối lượng.
• Đặt ranh giới về giờ giấc.
• Nói chuyện với cấp trên.
• Nghỉ phép nếu có thể.
• Từng bước một.

Mục đầu tiên là điều đáng biết vì nhiều người nghĩ lựa chọn duy nhất là nghỉ việc.

Về các quyết định lớn

• Không quyết định lớn khi đang kiệt sức.
• Khả năng đánh giá bị ảnh hưởng.
• Mọi thứ đều có vẻ vô vọng.
• Nghỉ ngơi trước rồi quyết định sau.
• Bàn với người tin cậy trước khi quyết.

Mục thứ ba là lý do chính: cái nhìn trong giai đoạn này không phản ánh đúng thực tế.

Khi nào cần hỗ trợ chuyên môn

• Khi kéo dài nhiều tháng.
• Khi tâm trạng đi xuống rõ.
• Khi không còn làm nổi việc thường ngày.
• Khi có ý nghĩ tiêu cực về bản thân.
• Khi các điều chỉnh tự làm không hiệu quả.
• Khi giấc ngủ bị ảnh hưởng nặng.

Mục thứ tư cần được nêu ngay với bác sĩ và không nên chờ tới lịch khám định kỳ.

Kỳ vọng về thời gian

• Hồi phục cần thời gian.
• Thường tính bằng tháng.
• Tuỳ mức độ và thời gian đã kéo dài.
• Không tuyến tính.
• Một kỳ nghỉ không đủ.

Mục cuối là kỳ vọng cần điều chỉnh sớm để không thất vọng sau tuần nghỉ đầu tiên.

Điều đáng nhớ nhất

• Đi khám trước để loại trừ nguyên nhân khác.
• Ghi chép cho dữ liệu thay vì cảm nhận.
• Khôi phục nền tảng trước khi xử lý nguyên nhân.
• Không quyết định lớn khi đang kiệt sức.
• Hồi phục tính bằng tháng.

Mục thứ tư là lời khuyên quan trọng nhất trong bài vì các quyết định đưa ra lúc này thường bị hối tiếc về sau.

Câu hỏi thường gặp